STETESKOP NET - Acil Transfüzyonlar ve Transfüzyonda Aciller

İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri

İç Hastalıklarında Aciller

Sempozyum Dizisi No: 29 • Mart 2002; s. 311-323

Acil Transfüzyonlar ve Transfüzyonda Aciller

Doç. Dr. Zafer Başlar

Transfüzyon, ya bizzat uygulanması ya da komplikasyonlarının giderilmeye çalışılması şeklinde tıbbın hemen her dalında karşılaşılan bir tedavi yöntemidir. Kan ya da kan bileşenlerinin transfüzyonu ile pek çok hayat kurtarıldığı gibi kimi zaman da yapılan transfüzyonlar dolayısıyla bazı hayatlar kaybedilebilmektedir. Hekimler transfüzyon kararı alırlarken bu tedavinin endikasyonlarını, kontrendikasyonlarını ve yan etkilerini çok iyi bilmekle yükümlüdürler. Bu çok önemli tedavinin doğru hastada uygun biçimde kullanılabilmesi için konu hakkındaki temel bilgilerin yerleşmesi ve bunun için de konunun sürekli tıp eğitimi kavramı içinde fakültedeki eğitim programından başlayarak hak ettiği kadar yer bulması gerekmektedir.

Bu bölümde önce kan ve kan ürünleri ile ilgili bilgiler, sonra transfüzyon uygulamasının tekniği kısaca hatırlatılacak; daha sonra da transfüzyon endi-kasyonları gözden geçirilecek ve transfüzyonun yan etkileri üzerinde durulacaktır. Her ne kadar bölümün başlığında iki kez 'acil'geçmekte ise de her transfüzyonun acil bir uygulama olduğu göz önüne alınarak acil durumlardaki transfüzyonlar ayrıca vurgulanmayacaktır.

KAN VE KAN ÜRÜNLERİ

Transfüzyon için vericiden alınmış olan kan, ya tam kan veya tam kandan elde edilen ürünler olarak kullanılır. Bir dizi santrifüj etme basamağı ve dondurma süreci sonrasında 1 ünite kandan gerekirse her biri ayrı kişiler için farklı amaçlarla kullanılabilecek çeşitli kan ürünleri elde edilmektedir (Tablo 1). Ayrıca, aferez cihazları sayesinde bazı kan ürünleri torbadan değil de vericinin kanının işlenerek ayrıştırılması yoluyla da elde edilebilmektedir.

Uygun olduğunda tam kan yerine kan ürünleri ile tedavinin pek çok üstünlükleri mevcuttur:

1. Hastaya ihtiyacının olmadığı bileşenler sunulmamaktadır.

2. Transfüzyon reaksiyonu riski azalmaktadır.

3. Hastalık etkeni bulaşması riski azalmaktadır.

4. Bileşenlere ayırma sayesinde daha az ünite kan ile daha çok hastanın ihtiyacı giderilebilmektedir.

5. Tam kanın içindeki trombositler ve pıhtılaşma faktörleri hızla etkinliklerini yitirdiklerinden hemostazı sağlama açısından tam kan çoğunlukla iyi bir kaynak olamamaktadır.

Tablo 1. Kanın bileşenlerine ayrılması*

Tam kan —> Eritrosit konsantresi + Trombositten zengin plazma

Trombositten zengin plazma —> Trombosit konsantresi + Trombositten fakir plazma

Trombositten fakir plazma —> Taze donmuş plazma / Kriyopresipitat /

Faktör konsantreleri / Albümin / İmmün globülinler

"Kullanılabilen ürünler daha koyu, ara basamaklar normal yazılmıştır.

Bu temel ürünler ve onların modifiye edilmiş biçimleri aşağıda gruplan-mış olarak topluca belirtilmiştir:

a. Tam kan

b. Eritrosit süspansiyonları: Basit eritrosit konsantresi, yıkanmış eritrosit konsantresi, lökositi azaltılmış eritrosit konsantresi, dondurulmuş-çözünmüş eritrosit konsantresi

c. Trombosit süspansiyonları: Basit trombosit konsantresi, havuzlanmış trombosit konsantreleri, aferez trombositleri

d. Granülosit süspansiyonu

e. Plazma ve bileşenleri: taze donmuş plazma, sıvı plazma, kriyopresipitat, faktör konsantreleri, albümin, plazma protein fraksiyonu, immün globülinler, fibrin yapıştırıcılar

Yukarıda sıralanmış olanlardan günlük uygulamada en çok kullanılanlar hakkında bazı bilgiler Tablo 2'de verilmiştir.

Tam kan 1-6 °C'de 21- 35 gün (koruyucu-antikoagülan solüsyona göre değişir), basit eritrosit konsantresi 1-6 °C'de 21- 42 gün (koruyucu-antikoagülan solüsyona göre değişir), dondurulmuş eritrosit konsantresi <-65 °C'de en az 3 yıl, basit trombosit konsantresi oda ısısında 3-5 gün, aferez trombositleri oda ısısında 1 ya da 5 gün (torbanın plastiğine göre değişir), granülosit konsantresi oda ısısında en çok 24 saat, taze donmuş plazma <-18 °C'de 1 yıl saklanabilir. Trombosit konsantreleri ışıktan korunarak ve tercihen bir ajitatörde olmak üzere hafifçe çalkalanarak saklanmalıdır.

Tablo 2. Tam kan ve daha sık kullanılan kan ürünlerinin bazı özellikleri

Kan ürünü

Özellikleri

Tam kan

1 iinite=480-550 ml (ort. 450 ml kan + 60 ml solüsyon)

Htc %35-45

Eritrosit süspansiyonları

1 ünite = 250-300 ml,

Htc %65-80

Trombosit süspansiyonları

Basit konsantre: 1 ünite = 40-70 ml,

>5 x 1010 /ml trombosit

Aferez trombositleri: 1 ünite = 200-300 ml,

>3 x 1011 /ml trombosit

Taze donmuş plazma

1 ünite = 180-300 ml,

1 Ü/ml faktör ve 200-400 mg fibrinojen

Tam kan ve eritrosit konsantreleri saklama ısısından çıktıktan sonra en erken zamanda kullanılmalıdır, en geç 24 saate kadar beklenebilir. Taze donmuş plazma eritildikten sonraki 6 saat içinde kullanılmalıdır.

TRANSFÜZYONDA İLKELER

Güvenli ve etkili bir transfüzyon uygulaması ile ilgili bazı önemli noktalar aşağıda özetlenmeye çalışılmıştır. Bununla birlikte en etkili önlemin gereksiz transfüzyonlardan kaçınmak olduğu unutulmamalıdır.

• Aynı ABO-Rh grubundan transfüzyon yapılmalıdır. Ancak, transfüzyon ihtiyacı kesin ve uygun gruptan kan temin edilemiyorsa ya da grup tayini, çapraz karşılaştırma için bile beklenemeyecekse O grubu kan kullanılabilir. O grubu kanın, menopoza girmemiş kadın hastalar için Rh negatif olması tercih edilirken diğer kadın ve erkek hastalar için Rh faktörü önemli olmayabilir. Olağan koşullardaki tam kan, eritrosit ve diğer kan ürünlerinin uygunluk değerlendirmesi için bir rehber Tablo 3'de verilmiştir.

• Transfüzyon öncesi mutlaka çapraz karşılaştırma yapılmalıdır. Alıcının plazmasında verilecek eritrositlere karşı antikor varsa (ABO uyuşmazlığı) aglütinasyon görülecektir. Aglütinasyon gerçek bir uyuşmazlık dışında nedenlerle de oluşabilir (yalancı aglütinasyon): hiperglobülinemi durumlarında görülen psödoaglütinasyon birkaç damla fizyolojik serum eklendiğinde kaybolacaktır. Soğuk aglütininlerden ileri gelen otoaglütinasyon test 37 °C'de tekrarlandığında görülmeyecektir. Her türlü serumla aglütinasyon gözleniyorsa (panaglütinasyon) ürünün bakterilerle kontamine olduğu akla gelmelidir.

• Transfüzyon öncesi yapılması gerekli olan kontroller -hastanın kimliği, hastanın ve vericinin kan grupları, kan ürününün testlerinin yapılıp yapılmadığı, son kullanma tarihi, çapraz karşılaştırma yapılıp yapılmadığı ve sonucu, kan ürününün görünüşü, vb. bir kez daha gözden geçirilerek uygun kan ürününün doğru hastaya verileceğinden emin olunmalıdır.

Tablo 3. Transfüzyon öncesi uygunluk araştırılması için bir rehber

	Eritrosit	Serumdaki	Uygun kan grupları
	antijeni	antikor	Alıcı serum	Alıcı hücreler
Alıcının kan grubu
A	A	Anti-B	A, 0	A, AB
B	B	Anti-A	B, 0	B, AB
0	0	Anti-A, Anti-B	0	0, A, B, AB
AB	A, B	-	AB, A, B, 0	AB
Rh—pozitif	D	-	Rh +, Rh -	Rh dikkate alınmaz
Rh-negatif	-	Anti-D (immünize ise)	Rh-	Rh dikkate alınmaz

• Kullanılacak olan damar yolu amaca uygun özellikte olmalıdır: akışın rahat olduğu bir periferik ven en uygunu olmakla birlikte kateter yerleştirilmiş bir santral ven de kullanılabilir; damar yolunda daha önce giden bir başka tedavi olmuşsa yol fizyolojik serum ile yıkanmalı/açık tutulmalıdır.

• Transfüzyon yapılacak torbada eritrosit var ise 18 G veya daha geniş iğne kullanılmalıdır; daha küçük iğnelerle eritrositler mekanik olarak zedelenebilirler.

• Tüm transfüzyonlarda her zaman duruma uygun bir filtre kullanılarak torba içindeki olası agregatların dolaşıma geçmeleri önlenmelidir.

• Torbanın içine veya setine yalnızca fizyolojik serum veya %5'lik albü-min güvenle katılabilir; %5 dekstroz gibi solüsyonlar hipotonik olduklarından eritrositlerde hemolize yol açarlar ve kalsiyum içeren solüsyonlar da pıhtılaşmaya neden olurlar.

• Torbanın içine bu koşulda kullanımlarının güvenli ve etkili olduğu bilinmediği sürece ilaç katılmamalıdır; farklı pH değerleri hemolize neden olabilir ya da ilaç etkinliğini yitirebilir.

• Bazı özel durumlar dışında kanın ısıtılması gerekmez. Bu durumlar arasında massif transfüzyonlar, kan değişimi, soğuk aglütinin hastalığı ve infüzyon bölgesinde ısıtılmamış ürün ile vazospazm gelişmesi sayılabilir. Isıtma oda ısısında veya 37 °C su banyosunda yapılmalı; kontrolsüz, ısısı bilinmeyen ısı kaynakları kullanılmamalıdır.

Tam kan	Alıcının kan grubundan olmalı
Eritrosit süspansiyonu	Alıcının serumu İle uyumlu olmalı
Plazma	Alıcının hücreleri İle uyumlu olması İstenir
Tromboslt süspansiyonu	Alıcının hücreleri İle uyumlu olması İstenir, ancak uyumlu
	gruptan bulunamıyorsa herhangi bir gruptan olabilir

• Başlangıçta kan çok yavaş verilmelidir; ilk 5-10 dakikada yan etki gözlenmezse hız biraz arttırılır, ilk 30 dakikada sorun gelişmemişse hız 200-400 ml/saate çıkarılabilir. Eritrosit süspansiyonu ve tam kan transfüzyonunun süresi 4 saatten uzun olmamalıdır, daha uzun sürelerde bakteri kontaminasyo-nu riski artmaktadır.

• Transfüzyon süresince hasta yakın gözlem altında tutulmalı ve vital bulgular (nabız ve soluk sayısı, arter kan basıncı) düzenli aralıklarla değerlendirilerek kaydedilmelidir.

TRANSFÜZYON ENDİKASYONLARI

Transfüzyon kararı verirken durumun değerlendirilmesi iyi yapılmalı ve transfüzyonun beklenen yararının olası zararlarından daha çok olacağından emin olunmadan transfüzyon yapılmamalıdır. Transfüzyonda amaçlar birkaç grupta toplanabilir:

a. Akut kanamalarda kan kaybının (= eritrosit + hacim kaybının) yerine konulması

b. Eksik kan bileşenlerinin (eritrosit, trombosit, lökosit, plazma proteinleri, pıhtılaşma faktörleri gibi) yerine konulması

c. Kan değişimi ve vücut dışı dolaşım uygulanması

d. Transplantasyon öncesi hiposensitizasyon (?)

Kanama

Akut kanama durumlarında kanama miktarı ve transfüzyon ihtiyacı açısından kan sayımı yerine hastanın klinik olarak değerlendirilmesi daha anlamlıdır. Hemoglobin ya da hematokrit değerlerinin kayıbı gerçek ölçüsünde gösterebilmesi için en azından 6 saat geçmesi gerekmekte ve bu süre içinde değerler yanıltıcı olarak normal, hatta başlangıçta biraz yüksek olabilmektedir. Yine de bazal değer olarak veya etyoloji açısından ipucu olarak başlangıç kan sayımı mutlaka yapılmalıdır; bu sayımda bile düşük değerleri olan hastaların ya çok kanadıkları ya da öncesinde de anemik oldukları düşünülmelidir.

Kestirilen ya da ölçülen kayıp total kan hacminin %20-30'una kadar ise muhtemelen yalnız kristalloid veya kristalloid ve kolloid solüsyonlar ile damar içi hacim tamamlanabilecektir. Daha büyük kayıplarda ise eksiğin bu şekilde giderilmesi yeterli olmayacak ve doku oksijenlenmesini sürdürebilmek için eritrositlerin de yerine konması gerekecektir. Bu amaçla tam kan ya da eritrosit konsantresi kullanılabilir.

Tam kan kullanımı ciddi kanamalar, kan değişimi ve vücut dışı dolaşım ile sınırlandırılmalı, uygun isteklerle kan merkezleri kan bileşenlerinin elde edilmesine yönlendirilmeli ve böylelikle kaynaklar ve mevcut rezervler daha çok hastanın faydalanacağı biçimde kullanılabilmelidir.

Anemi

Başka bir nedenle yapılan bir kan sayımında hastanın anemisinin olduğunu görmek alışılmamış bir durum değildir. Asemptomatik anemiler çoğunlukla hafiftirler ve genellikle kroniktirler. Öte yandan daha derin anemisi olan hastalar özellikle de akut gelişim söz konusu ise acil servise birtakım belirtilerle başvurabilirler.

Anemili bir hastanın acilde yapılacak değerlendirilmesinde aktif, devam eden bir kanama olup olmadığı ve varsa hayatı tehdit edici özellikte olup olmadığı; acilen transfüzyona gerek olup olmadığı ve aneminin akut ya da kronik olup olmadığının açıklanmaya çalışılması gereklidir.

Hipotansiyon, açıklanamayan taşikardi veya ortostatik değişiklikler aneminin yakın zamanda geliştiğini düşündürür. Aşikar dış kanama dışında künt travmalarda, yaşlı hastalarda, öyküsünde hipertansiyon olanlarda, kanama eğilimi bilinen ya da bundan şüphelenilenlerde iç kanama olasılığı düşünülmeli ve kanama lehine belirti ve bulgu saptanamadığında da hemoliz olasılığı akla gelmelidir.

Etyolojisi aydınlanmamış anemili bir hastaya transfüzyon yapılması gerekli görülecekse aneminin transfüzyon sonrası açıklanabilmesi için transfüz-yon öncesine ait kan örnekleri ve çevresel kan yaymaları alınarak değerlendirilmeli ve tetkikler hemen yapılamayacaksa uygun şekilde saklanmalıdır.

Oksijen taşıma kapasitesini arttırmak amacıyla transfüzyon kararı verilirken eritroid değerler (hemoglobin, hematokrit, eritrosit sayısı) yanı sıra hipok-si semptomları, intravasküler hacim ile hastanın kardiyovasküler ve pulmoner durumunun da dikkate alınması gerekmektedir. Bir ölçü olarak Hb düzeyi 10 g/dl'nin üstünde ise transfüzyonun nadiren endike olabileceği, 7 g/dl'nin altında ise genellikle endike olduğu, 7-10 g/dl arasındaki değerlerde diğer verilere göre karar verilmesinin uygun olacağı düşünülebilir. Bu amaç için tam kan değil de eritrosit konsantresi kullanılması uygundur (Tablo 4). Bir ünite tam kan veya bir ünite eritrosit süspansiyonu 70 kg'lık ortalama bir erişkinde Hb'i 1 g/dl, Htc'i %3 arttırır.

Trombositopeni

Trombosit sayısı 10.000-20.000/mm³ ise kanama belirtisine bakılmaksızın, <50.000/mm³ ise kanama varsa veya invazif bir girişim söz konusu olacaksa trombosit konsantresi verilebilir. Sayı >20.000/mm³ ise profilaktik olarak verilmemeli, >50.000/mm³ ve aktif kanama varsa büyük olasılıkla faydalanmayacağı düşünülerek verilmemeli ve başka neden aranmalıdır. Trombosit sayısını bir ünite basit trombosit süspansiyonu 4-5.000/mm³, bir aferez ünitesi trombosit ise 20-50.000/mm³ arttırabilmektedir.

Tablo 4. Eritrosit içeren kan ürünlerinin kullanım endikasyonları

Tam kan

Oksijen taşıma kapasitesindeki semptomatik eksilmenin ve belirgin hlpovolemlnin giderilmesi

Basit eritrosit süspansiyonu

Oksijen taşıma kapasitesindeki semptomatik eksilmenin giderilmesi

Lökositten fakir eritrosit süspansiyonu

Oksijen taşıma kapasitesindeki semptomatik eksilmenin giderilmesi ve tekrarlayan febril nonhemolitik transfüzyon reaksiyonlarının, CMV aktarımının ve olasılıkla HLA alloim-münizasyonunun önlenmesi

Yıkanmış eritrosit süspansiyonu

Oksijen taşıma kapasitesindeki semptomatik eksilmenin giderilmesi ve ciddi ürtikeryal reaksiyonlar ile Ig A eksikliği olanlarda anafilaksinin önlenmesi

Işınlanmış eritrosit süspansiyonu

Oksijen taşıma kapasitesindeki semptomatik eksilmenin giderilmesi ve graft versus host hastalığının önlenmesi

Dondurulmuş eritrosit süspansiyonu

Nadir kan gruplarında yedekleme

Koagülasyon Faktör Eksikliği

Taze donmuş plazma spesifik konsantrelerin olmadığı durumlarda faktör eksikliklerinde, oral antikoagülan doz aşımında hayatı tehdit eden kanamalarda ya da acilen operasyon yapılacaksa ve massif transfüzyonlarda kullanılabilir. Bir ünite plazmanın faktör düzeylerini %2-3 civarında arttıracağı kabul edilebilir.

TRANSFÜZYONUN YAN ETKİLERİ

Transfüzyon tedavisinin kimi kaçınılabilir, kimi önceden kestirilemeyen birtakım yan etkileri olabilmektedir. Bunlar değişik ağırlıkta ve zamanlarda ortaya çıktıklarından gerçek oranları bilinmemekle birlikte yaklaşık olarak transfüzyonların %20 sinde yan etki ortaya çıktığı ve 100.000 transfüzyondan birinde de ölüme neden olduğu düşünülmektedir. Transfüzyon yan etkilerinin bir kısmı immünolojik bir kısmı da başka yollarla oluşmaktadır. immünolojik temeli olan yan etkiler transfüzyon reaksiyonları olarak bilinirler. Bu reaksiyonların bir kısmı transfüzyon sırasında veya bittikten sonraki birkaç saat içinde gelişen erken tip, bir kısmı ise izleyen gün ve haftalarda ortaya çıkan geç/gecikmiş tip reaksiyonlar şeklinde olmaktadırlar (Tablo 5 ve 6).

Tablo 5. Transfüzyon komplikasyonları

Komplikasyon

Nedeni / Etkisi

İmmünolojik mekanizmalarla oluşanlar

A. Erken tip reaksiyonlar

Hemolitik reaksiyon

Alıcıdaki/üründeki eritrosit antikorlarından İleri gelir

Anafilaktik reaksiyon

Üründeki IgA'ya karşı oluşur (IgA eksikliği olanlarda)

Pulmoner reaksiyon

Alıcıdaki/üründeki lökosit antikorlarından İleri gelir

Ürtikeryal reaksiyon

Üründeki plazma proteinlerinden İleri gelir

Febril reaksiyon

Üründeki lökosltlerden İleri gelir

B. Gecikmiş tip reaksiyonlar

Hemolitik reaksiyon

Alıcıdaki eritrosit antikorlarından İleri gelir

Transfüzyon sonrası purpura

Alıcıdaki trombosit antikorlarından İleri gelir

Graft versus host hastalığı

Üründeki aktif lenfositlerden ileri gelir (immünltesi

zayıf alıcılarda)

Allolmmünizasyon

Daha sonra sorun oluşturabilir (Bakınız Tablo 7)

immünmodülasyon

immünsupresyon oluşabilir

İmmünolojik temeli olmayanlar

Bakteriyel sepsls

Ürünün kontamlne olmasından kaynaklanır

Dolaşımın yüklenmesi

Tam kan İle, özellikle yaşlılarda gelişebilir

Transfüzyonla geçen hastalıklar

Vericiden gelen enfeksiyon etkenlerinden İleri gelir

Demir birikimi

Kronik transfüzyonlarla oluşur

Masslf transfüzyon sorunları*

Isı, pH ve metabolik değişikliler İle dllüsyondan

kaynaklanır

* Metne bakınız

Transfüzyon reaksiyonlarında en çok rastlanılan belirtiler titreme, ateş ve ürtikerdir. Bu ilk semptomlara bakılarak reaksiyonun nedeni veya ağırlığının kestirilebilmesi mümkün değildir. Bundan dolayı transfüzyon sırasında ve bitiminden sonraki birkaç saat içinde gelişen belirti ve bulgular varlığında bunların en önemli transfüzyon reaksiyonundan ileri geldiği kabul edilmelidir. Farklı transfüzyon reaksiyonlarının belirtilerinin değişkenliği dolayısıyla hangi tip reaksiyonunun söz konusu olduğunu kesin olarak anlamak zor olsa da mevcut spesifik sorunların giderilmesi gerekmektedir. Bu amaca yönelik olarak transfüzyon reaksiyonlarında karşılaşılabilen yan etkilerin düşündürdüğü durumlar için olasılıkların daraltılmasına yardım edebilecek genişçe tutulmuş bir liste Tablo 7'de verilmiştir.

Tablo 6. Transfüzyon ile immünizasyonun doğurabileceği sorunlar

Antikorun hedefi

Olası klinik sorunlar

Eritrositler

Hemolitik reaksiyonlar, kan uygunluğunu saptamada güçlük,

yenidoğanın hemolitik hastalığı

Lenfositler (HLA)

Febril reaksiyonlar, organ uygunluğunu saptamada güçlük,

trombosit transfüzyonlarına verimin azalması

Granülositler

Febril reaksiyon, akut akciğer hasarı, alloimmün neonatal nötropeni, granülosit transfüzyonlarına verimin azalması

Trombositler

Trombosit transfüzyonlarına verimin azalması, alloimmün neonatal trombositopeni, posttransfüzyon purpura

Plazma proteinleri

Allerjik reaksiyon, anafilaktik reaksiyon (IgA)

Aşağıdaki belirti ve bulguların birlikteliği bazı komplikasyonları daha olası kılmaktadır:

Akut hemolitik reaksiyon - huzursuzluk, anksiyete, şiddetli titreme, vücut ısısının hızla yükselmesi, baş ağrısı, bel ağrısı, bulantı, kusma, taşikardi*, kan basıncında düşme*, yaralardan ve ponksiyon yerlerinden kan sızması*, hemog-lobinüri, oligüri (* işaretli belirti ve bulgular özellikle anestezi altındaki hastalarda anlamlı olabilir)

Febril reaksiyon - üşüme, vücut ısısının yavaşça artışı, bulantı, kas ağrıları

Allerjik reaksiyon - kaşıntı, döküntü, kabarıklıklar, yüzün şişmesi, solunum sıkıntısı

Kardiyak yüklenme - ani dispne, siyanoz, öksürük, köpüklü balgam, kan basıncında yükselme, boyun venlerinde dolgunluk, santral ven basıncında yükselme

Akut transfüzyon reaksiyonundan şüphelenildiğinde aşağıdaki adımlar atılmalıdır:

1. Transfüzyon hemen durdurulur.

2. Kateter/iğne yerinde bırakılarak fizyolojik serum infüzyonuna başlanılır.

3. Hızlı bir fizik muayene yapılarak vücut ısısı, nabız, arter kan basıncı ve soluk sayısı kaydedilir; kalp ve akciğer oskültasyonu yapılır; deride kabarıklıklar aranır; anormal kanama belirtileri araştırılır.

4. Hastadan yeni kan örnekleri alınır.

5. idrar örneği alınır, alınamıyorsa idrar sondası yerleştirilebilir.

6. Pulmoner semptomlar belirginse yatakta akciğer grafisi çekilir.

7. Durumun ilk değerlendirmesi yapılmaya çalışılır.

Tablo 7. Transfüzyon yan etkileri ve bunların düşündürdüğü komplikasyonlar

Ateş

Akut ve gecikmiş hemolitik transfüzyon reaksiyonu

Febril nonhemolitik reaksiyon

Akut akciğer hasarı

Anafilaksi

Septik transfüzyon

Beklemiş kanda serbestleşen sitokinler

Üşüme-titreme

Akut ve gecikmiş hemolitik transfüzyon reaksiyonu

Febril nonhemolitik reaksiyon

Anafilaksi

Septik transfüzyon

Beklemiş kanda serbestleşen sitokinler

Bulantı-kusma