STETESKOP NET --> Tibbi_Makale --> VENÖZ ÜLSERLERDEN KORUNMA VE HEMŞİRELİK BAKIMI

İ.Ü Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri

Yara Bakımı ve Tedavisi Sempozyum Dizisi No:67 s.69-75

VENÖZ ÜLSERLERDEN KORUNMA VE HEMŞİRELİK BAKIMI

Uzm. Hem. Serap Taylan

İ.Ü CTF Kalp Damar Cerrahisi AD

Venöz bacak ülserleri kronik tekrarlayıcı bir problemdir. ABD'de yılda 400-600 bin kişi venöz ülser nedeniyle tedavi görmekte ve tedavisi için yıllık 1.9 ile 2.5 milyon dolar harcanmaktadır. Ancak ülkemizde venöz bacak ülserlerinin görülme sıklığı bilinmemektedir (4,7,8).

Venöz bacak ülseri olan hastaların iyileşme süreci uzun zaman almaktadır. Bu da kişilerin yaşam kalitesini olumsuz yönde etkilemektedir.

Belirli aralıklarla pansuman yaptırmak, yara bölgesindeki akıntı, koku ve kullanılan ilaçlar, ağrı ve buna bağlı hareket kısıtlaması, kişinin bağımlı hale gelmesi, aktivitesindeki düşüş kişiyi fiziksel ve psikolojik olarak etkileyebilmektedir. Tüm bunlar kişinin kendisini toplumdan soyutlamasına ve depresyona neden olabilmektedir (6,10).

Tedavi ve hemşirelik bakımında temel noktalar; kişinin yaşam kalitesini artıracak şekilde şikayetlerin düzeltilmesi, enfeksiyonun önlenmesi, bozulan doku bütünlüğünün iyileşmesinin sağlanması ve tekrarların önlenmesidir. Bakımda birincil önemli olan kişinin kendi kendine bakım sorumluluğunu üstlenmesidir. Hasta mutlaka tedavi ve bakım programına dahil edilmelidir.

Hemşirelik bakımında ele alınacak temel noktalar (1,3,4,5,8,10,12,13,14,15);

• Yara temizliği ve pansuman

• Enfeksiyonun önlenmesi

• Hijyen ve cilt bakımı

• Venöz ülserin altta yatan nedenlerine yönelik girişimler

• Ağrının kontrol altına alınması

• Ödemin azaltılması

• Konstipasyonun önlenmesi

• Yeterli beslenmenin sağlanması

• Hastanın bilgilendirilmesi

YARA TEMİZLİĞİ VE PANSUMANI

Yara çevresi yumuşak sabun ve suyla temizlendikten sonra, %o 9 NaCl ile yara temizliği yapılır. Çapraz kontaminasyonları önlemek için kirli yara örtüleri uzaklaştırılırken ve temizlenirken eldiven giyilmeli, aseptik tekniğe uyulmalıdır. Ağrıyı azaltmak için lokal anestetik sprey kullanılır. Debritman yapılmadan önce plaklar mevcutsa günde 4 kez ( 2'si asit borikle olmak üzere ) ıslak pansuman yapılır. 2-3 günde bir hasta düzenli kontrole çağrılır. Pansuman sonrasında elastik bandaj ile kompresyon sağlanır. Elastik bandaj ile kompresyon gün boyunca devam ettirilir, akşam yatarken bandaj çıkarılır. Yara debride edildikten sonra canlı dokular görüldüğünde unna bandajı ile tedavi devam ettirilir.

ENFEKSİYONUN ÖNLENMESİ

Bütün açık yaralarda bakteri kolonizasyonu mevcuttur. Bu nedenle hasta ısı artışı, kızarıklık, ağrı, akıntı, anormal granülasyon dokusu gelişimi, dokunmakla kanama ve yara iyileşmesindeki gecikme gibi enfeksiyon belirtileri yönünden takip edilmelidir. Yapılan işlemlerde mutlaka aseptik tekniğe uyulmalı, hasta eğitimi yapılmalıdır. Enfekte olduğu düşünülen yaralarda kültür antibiyogram yapılmalı, sonuca göre antibiyoterapi planlanmalıdır. Tırnak ve ayak parmakları arasında mantar mevcutsa tedavisi planlanarak kontrol altına alınmalıdır.

HİJYEN VE CİLT BAKIMI

Ayak ve bacaklar her gün yumuşak sabun ve suyla yıkanmalı, sonrasında iyice kurulanmalıdır. Sert sabun ve kimyasal maddelerin kullanımından kaçınılmalıdır. Derideki çatlaklar enfeksiyona karşı fiziksel bariyerin ortadan kalkmasına yol açacağından, sağlıklı kurumuş cildin nemlendirilmesi sağlanır. Yalnız parmak aralarının nemli olmamasına dikkat edilir. Bu mantar gelişimine zemin hazırlayabilir. Çoraplar her gün değiştirilmeli, koton ya da yün çorap giyilmelidir. Ayaklar ve bacaklar her gün düzenli bir şekilde travma yönünden kontrol edilmelidir.

VENÖZ ÜLSERİN ALTTA YATAN NEDENLERİNE YÖNELİK

GİRİŞİMLER

Venöz ülserli hastanın değerlendirilmesinde özellikle laboratuar tetkiklerinin önemi büyüktür. Yapılan tetkikler altta yatan nedeni aydınlatmaya ve tedaviye olan yanıtı değerlendirmeye olanak sağlamaktadır.

Diyabetik hastalarda kan glukoz düzeyi ve HbA1C takip edilmeli, kan glukoz düzeyi kontrol altına alınmalıdır.

Hastanın anemisi mevcutsa, bunun yara iyileşmesini bozacağı düşünülerek anemi tedavisine başlanmalıdır.

Lökositlerin artması enfeksiyon varlığını gösterir. Antibiyoterapi yapılırken de renal fonksiyonlar takip edilmeli, yüksek ürenin yara iyileşmesini geciktireceği akılda tutulmalıdır.

Protein ve serum albümin düzeyinin düşüklüğü de yara iyileşmesini olumsuz etkilemektedir.

AĞRI

Ağrının kaynağı, karakteri ve süresi tespit edilerek uygun şekilde kontrol altına alınmalıdır. Ağrıyı azaltan ve arttıran faktörler değerlendirilir. İntermitent ağrı pansumana ya da değiştirilen pansuman malzemesine bağlı olabilir. Gerektiği durumlarda pansuman öncesinde analjezi sağlanmalıdır.

ÖDEMİN AZALTILMASI

Hastanın uzun süre ayakta kalması önlenir. Yürümeden ayakta kalmak venöz basıncı arttırır ve ödeme neden olur. Hasta yürümediği zaman bacağını yükseltmesi konusunda cesaretlendirilir. Uzun süre aynı pozisyonda kalmak venöz stazı arttıracağından sık aralarla hastaya pozisyonunu değiştirmesi konusunda bilgi verilir. Yine bacak bacak üstüne atarak oturmak venöz dönüşü engellediği için, bu şekilde oturmaması konusunda hasta bilgilendirilir. Hekim istemine göre önerilen diüretik tedavi uygulanır.

YETERLİ BESLENMENİN SAĞLANMASI

DEVAMINI OKUYABİLMEK İÇİN[ ÜYE OL] VEYA [ GİRİŞ YAP]