STETESKOP NET --> Tibbi_Makale --> DİYABETİK AYAK YARALARI VE CERRAHİ TEDAVİ

İ.Ü Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri

Yara Bakımı ve Tedavisi Sempozyum Dizisi No:67 s.77-85

DİYABETİK AYAK YARALARI VE CERRAHİ TEDAVİ

Prof Dr. Muzaffer Altındaş

İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi A.D.

A.DİYABET NEDİR?

Diyabetes Mellitus, pankreasın yeterince insülin üretemediği veya vücudun, üretilmiş insülini etkili şekilde kullanamadığı durumlarda oluşan kronik bir hastalıktır. Bu durumda, kan şeker düzeyi yükselir (hiperglisemi), başta kan damarları ve sinirler olmak üzere hemen tüm sistemler ciddi şekilde zarar görür.

B.DİYABETİN KOMPLİKASYONLARI

1- Tıkayıcı damar hastalığı (Anjiopati)

2- Sinirlerin tahribatı (Nöropati)

3- Böbrek fonksiyon bozukluğu (Nefropati)

4- Görme bozukluğu (Retinopati)

Diyabetin anjiopati, nöropati ve retinopati gibi tüm komplikasyonları uzun sürede ortaya çıkar ve yavaş bir seyir izler^1-2. Oysa ayak yaraları ani olarak görülür, hızla ilerler, bir anda ayağı ve hayatı tehdit eden bir boyuta ulaşır. Hasta ve ailesine kıyamet günü korkusu ve telaşı yaşatır.

Nöropati ve anjiopati sonucu hastaların ayaklarında kolayca yaralar açılabilir. Bu yaralara ilave olan enfeksiyon derin dokulara hızla ilerleyerek, büyük çapta doku ölümlerine (nekroz) yol açabilir. Kısa sürede gelişen gangren çoğu zaman, hastanın ayağını ve hatta yaşamını kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya bırakabilir.

C.DİYABETİK AYAK YARALARININ ÖNEMİ

Diyabetik ayak, çözümü güç tıbbi sorunları yanında toplumsal boyutu, ekonomik ve sosyal boyutu ve insani boyutu olan bir konudur. Tıpta uzun süre ilgisizliğe ve bilgisizliğe terkedilmiştir. Eksiklikler, ciddi hatalar, ağır ihmaller hala toplumda gerekli tepkiyi uyandırabilmiş değildir. Ülkemizde diyabetik ayak yaralarının kimler tarafından, nerede ve nasıl tedavi edileceği konusunda hala önemli bilinmezlikler ve ciddi ihmaller vardır. Ayrıca güç iyileşen yaraların tedavisinde sürüp giden bu eksikliği ve boşluğu doldurma gayretlerinin önemli bir bölümü yara tedavi etmekten daha çok umut tacirliği yaparak çıkar sağlamaya yöneliktir. Bu durum ülkemizde sorunun hiç de gözardı edilemeyecek bir başka olumsuz boyutudur.

TIBBİ SORUNLAR

Diyabetik ayak yaralarının ortaya çıkışında iki temel bozukluk vardır; nöropati ve vaskülopati. Ayrıca, ayağın anatomik yapısı, içerdiği hipovasküler, avasküler dokuların bolluğu, 28 kemik, çok sayıda eklem ve eklem yüzeyi, tendon, fasya ve yağ yastıkcıkları, fibroretiküler dokuların bolluğu, yara ve enfeksiyon tedavisinde daima karşımıza güçlükler çıkarır.

Yine hayat boyu atılan adımlarla dünyayı 4 kez dolaşacak kadar uzun mesafe katederiz. Her adımda insan ayağı önemli baskı, basınç ve travma altında kalmaktadır.

TOPLUMSAL BOYUT

Uluslararası Diyabet Federasyonu verilerine göre dünyada 2003 yılında 194 milyon diyabetlinin var olduğu kabul edilmiştir³. Modern yaşam ve beslenme tarzının diyabete giderek epidemik bir karakter kazandıracağı ve 2025 yılında dünyada 333 milyon diyabetlinin yaşayacağı hesap edilmiştir³. Aynı kurumların verilerine göre; Ayak problemlerinin diyabetli hastaların hastaneye en sık yatış nedeni olduğu, her 30 saniyede 1 diyabetlinin major amputasyon geçirdiği ve tüm bacak amputasyonlarının % 70'inin diyabete bağlı olduğu anlaşılmıştır³.

Bu karamsal tablo karşısında, insan beyninin önünde duran engelleri aşma çabalarıyla evrensel boyutta bilimsel ve yaratıcı değerlere ulaştığı ve insanlığın hizmetine sunduğunu bilerek diyabetik ayakta da bunun bir an önce gerçekleşmesini dileyelim.

SOSYAL VE EKONOMİK BOYUT

Uzun ve kronik bir hastalığı kabullenen ve ona uygun bir hayat tarzı süren, hekimle iyi bir iletişim kurmuş, bilgi ve bilinç düzeyi yüksek hastalarımız azdır. Bunun yanında ayak yaralarının tedavi giderleri yüksektir. Sağlık güvencesi olmayan hastalar çoktur. Hasta ihmalleri ve hekim hataları çok sıktır. Yine Uluslararası Diyabet Federasyonu verilerine göre diyabetli hastalarda sağlık harcamalarının % 40'ı diyabetik ayak bakımı ile ilgilidir³. ABD'de bir amputasyonun maliyeti 30.000-60.000 dolar düzeyindedir³. Bizde ortalama bir ayak yarasının tedavisi 5.000 dolara malolmaktadır.

İNSANİ BOYUT

Diyabetik ayak yaralarına ilginin, desteğin bu kadar az olduğu bir ülkede, böylesine ağır tıbbi, sosyal, ekonomik sorunları her hastayla birebir yaşamak ve onlarla savaşmak ancak insani duyguların desteği ile sürdürülebilecek bir iştir. "Put feet first, prevent amputations-Ayağı başa koy ve amputasyonları önle!" sloganı ile Dünya Sağlık Örgütü ve Uluslararası Diyabet Federasyonu 2005 yılı diyabet günlerinin ayağa odaklanmasını istemişlerdir³.

D. EPİDEMİYOLOJİK VERİLER

DEVAMINI OKUYABİLMEK İÇİN[ ÜYE OL] VEYA [ GİRİŞ YAP]